przejdź do treści

Minimalne wymagania maszyn - ocena maszyn


logo

® „MJD”  Agencja Energetyczna świadczy usługi oceny maszyn pod względem bezpieczeństwa oraz wyznacza minimalne wymagania maszyn.

Ocena minimalnych wymagań bezpieczeństwa maszyn i instalacji technologicznych obejmuje wykonanie następujących prac:

  1. Powołanie kompetentnego zespołu oceniającego.
  2. Przygotowanie list kontrolnych.
  3. Przegląd dokumentacji techniczno-ruchowych maszyn i instalacji.
  4. Ocena maszyn i instalacji na zgodność z wymaganiami prawnymi i innymi dokumentami.
  5. Wnioski z oceny, wskazanie nieprawidłowości oraz działań korygujących w celu uzyskania stanu zgodnego z wymaganiami prawnymi.
  6. Wystawienie deklaracji zgodności z wymaganiami prawnymi.


Podstawa prawna:

- Dyrektywa Rady nr 89/655/EWG („BHP - Użytkowanie Maszyn”) określa minimalne wymagania dotyczące środków pracy użytkowanych w miejscach pracy (maszyn, narzędzi  i aparatury oraz związanych z nimi instalacji). Dotyczy: maszyn, wyposażenia wymiennego, elementów bezpieczeństwa, osprzętu do podnoszenia, łańcuchów, lin i pasów, odłączanych urządzeń do mechanicznego przenoszenia napędu, maszyn nieukończonych.

Jej odzwierciedleniem  w Polskim prawie są:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997r w sprawie ogólnych przepisów bhp (Dz. U.03.169.1650),
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U.02.191.1596),
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10.04.2003 r w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów  bezpieczeństwa (Dz. U.03.91.858).


Wybierając maszynę, każdy pracodawca musi zwrócić uwagę na kilka czynników. Przede wszystkim musi się zwróć na zakres zastosowań – do czego maszyna będzie przydatna. Po drugie trzeba zapoznać się z potencjalnymi zagrożeniami, jakie może powodować maszyna. Trzeba także pamiętać o warunkach przestrzennych, parametrach technicznych maszyny oraz o wymaganiach i potrzebach operatorów (maszyny musi być do nich dopasowana, bezpieczna oraz komfortowa).

Podczas zakupu nowej maszyny należy także pamiętać o odpowiednich certyfikatach maszyny – oznakowanie CE. Maszyna powinna posiadać informacje na temat własnej identyfikacji oraz producenta. Ponadto, maszyna musi posiadać instrukcję oraz informację o zgodności w języku polskim. Również opis przycisków sterowniczych i ostrzeżenia powinny być w języku polskim lub przynajmniej w postaci zrozumiałych ikon, piktogramów.

Nie jest zgodne z prawem dopuszczanie do użytku przy stanowiskach pracowniczych maszyn, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności określonych w odrębnych przepisach.
Najważniejsze wymagania minimalne, zgodne z prawem polskim i europejskim, które muszą zostać spełnione, aby maszyna mogła zostać dopuszczona do użytku to:

  • oświetlenie (zarówno miejsca pracy, jak i samej maszyny),
  • elementy sterownicze (widoczne, łatwe w identyfikacji, oznakowane, łatwe i bezpieczne w obsłudze, znajdujące się poza miejscami w strefach zagrożenia),
  • umiejscowienie pulpitu głównego (operator, który obsługuje pulpit musi mieć zapewnioną pełną widoczność oraz powinien mieć możliwość wysłania sygnałów dźwiękowych i świetlnych),
  • zatrzymanie normalne (maszyna powinna posiadać element sterowniczy, którego zadaniem jest bezpieczne zatrzymanie maszyny lub jej części, powinien on być uprzywilejowany wobec innych elementów, a w momencie zatrzymania zasilanie maszyny musi zostać odłączone),
  • widoczny i oznakowany wyłącznik „stop”, który powoduje awaryjne zatrzymanie i wyłączenie maszyny,
  • zabezpieczenie elementów ruchomych (osłony, łatwa obsługa – zwłaszcza wyłączanie, łatwo dostępne),
  • konserwacja maszyn może odbywać się tylko w momencie postoju,
  • maszyna musi być wyposażona w napisy informacyjne,
  • maszyna musi posiadać oznakowanie ostrzegawcze.


Maszyna nie powinna stwarzać zagrożeń:

  • mechanicznych,
  • porażenia prądem elektrycznym,
  • spowodowanych substancjami chemicznymi,
  • nadmiernym hałasem,
  • drganiami mechanicznymi.


Do obowiązków pracodawcy należy upewnienie się, że maszyna jest gotowa do użytkowania, bezpieczna i przystosowana do warunków pracy. Specyficzne warunki pracy oraz wynikające z nich zagrożenia także muszą być wzięte pod uwagę podczas wyboru odpowiedniej maszyny. Zadaniem pracodawcy jest także minimalizowanie ryzyka, które wynika z korzystania z maszyny, ma ona jak w najmniejszym stopniu wpływać negatywnie na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.

Maszyny muszą przed dopuszczeniem do użytku przejście odpowiednie kontrole – wstępne i okresowe. Wstępna kontrola odbywa się przed przekazaniem sprzętu do eksploatacji. Kontrole okresowe muszą się odbywać, gdy maszyna jest narażona na działanie niesprzyjających warunków, jak: zjawiska przyrodnicze, długotrwały postój, prace modyfikacyjne oraz wypadki i uszkodzenia podczas pracy.

Raporty z kontroli maszyn powinny być rejestrowane i przechowywane przez pracodawcę przez okres 5 lat oraz dostępne do wglądu przez organy kontrolujące stan warunków pracy. Także pracownicy powinni mieć dostęp do takich informacji.

Wśród informacji udostępnianych do wiadomości pracowników powinny także się znaleźć instrukcje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a obejmujące takie dane, jak:

  • praktyka użytkowania maszyny,
  • warunki użytkowania maszyny,
  • informacje na temat postępowania w razie nietypowych i nieprzewidywalnych sytuacji.


Pracownicy powinni zostać poinformowani o zagrożeniach wynikających z użytkowania maszyny. Takie informacje powinni otrzymać korzystający z maszyn, pracujący na nich oraz osoby odpowiedzialne za naprawę i konserwację maszyn.

Nasza firma pomaga w dopełnieniu wszystkich tych warunków, w spełnieniu wszystkich minimalnych wymagań.

Oto etapy, które prowadzą do otrzymania maszyny zgodnej z wymogami minimalnymi:

  • Etap I: rozpoznanie stanu bezpieczeństwa  maszyn, dzieli się na inwentaryzację ( jak jest, stan przed dostosowaniem, rozpoznanie stanu, audyt i analiza) oraz na diagnozę ( jak powinno być, stan po dostosowaniu, ocena i propozycja działań oraz raport końcowy),
  • Etap II: analiza stanu, to analiza i wybór rozwiązań oraz plan dostosowania (jak może być),
  • Etap III: działania dostosowawcze (jak będzie) – wykonanie, wdrożenie i dokumentacja stanu,
  • Etap IV: eksploatacja – kontrola (jak jest)- potwierdzenie zgodności z wymaganiami, stały nadzór wewnętrzny oraz ewentualny, czasowy nadzór zewnętrzny.



Nasza firma jest także odpowiedzialna za przygotowanie dokumentacji techniczno – ruchowej maszyny i instalacji. Przedstawimy, jakie informacje będą się w niej musiały znaleźć:

  • informacje na temat transportu, przemieszczenia i magazynowania maszyny,
  • informacje dotyczące uruchomienia maszyny,
  • informacje na temat samej maszyny (opis maszyny, opis jej montażu, zakres zastosowań, wykresy, informacje na temat zagrożeń emitowanych przez maszynę, opis wyposażenia, atesty i certyfikaty maszyny) i dane ewidencyjne, parametry techniczne,
  • informacje na temat użytkowania maszyny oraz schematy funkcjonowania i instrukcję użytkowania i instrukcję obsługi,
  • instrukcję BHP,
  • informacje na temat konserwacji maszyny (instrukcję konserwacji i smarowania),
  • informacje o wyłączeniu z ruchu, demontażu i złomowania maszyny,
  • informacja na temat zdarzeń awaryjnych (narzędzia, jakim trzeba się posłużyć w razie pożaru, dane o tym, jak zachować się w razie wycieku/emisji szkodliwych substancji),
  • normatywy remontowe.


Poza taką charakterystyką, dokumentacja będzie zawierać:

  • rysunek zewnętrzny,
  • wykaz wyposażenia normalnego i specjalnego,
  • schematy kinematyczne, elektryczne oraz pneumatyczne,
  • wykaz części zamiennych,
  • wykaz części zapasowych,
  • wykaz faktycznie posiadanego wyposażenia,
  • wykaz załączonych rysunków.


Normy prawne dotyczące oceny stanu maszyn i minimalnych wymagań nie precyzują wprost czy jest różnica pomiędzy maszyną nową a używaną. Maszyna powinna jedynie dostosować się do aktualnych wymagań prawnych, posiadać wymagania minimalne zgodne z nimi. Oprócz tego musi spełnić jeszcze dwa warunki – powinna być na tym samym poziomie bezpieczeństwa od czasu jej wyprodukowania oraz nie była odnawiana, ulepszana, modyfikowana lub rekonstruowana w sposób zmieniający oryginalne cechy bezpieczeństwa.

Maszyna otrzyma wystawioną przez powołany przez nas zespół oceniający listę kontrolną. Lista ta będzie zwiera informacje na temat ogólnych minimalnych wymagań oraz dodatkowe wymagania minimalne dotyczące specyficznych maszyn i sprzętów.

Do obowiązków pracodawcy należy także przeszkolenie operatorów maszyny. Muszą oni przejść przez kurs obsługi, ale także otrzymać odpowiednie informacje, jak zachować się w razie awarii lub zagrożenia stworzonego przez nieodpowiednie użycie maszyny.